“Papiergeld keert altijd terug naar haar intrinsieke waarde - en die is nul.”

Voltaire

Nieuwsbrieven

Nieuwsbrief 29 Oktober 2016 - 29 oktober 2016

Jan Henderikse in Bergen

Jan Henderikse en Rob ScholteIn West-Europa is de klimaatverandering merkbaar door een grote onvoorspelbaarheid van het weer. Dat levert af en toe verrassende cadeautjes op. Zo bleek midden in de herfst zondag 16 oktober opeens een warme zomerse dag te zijn – mooi genoeg om de presentatie van de serie munten van Jan Henderikse in de tuin van de Van Reenenschool in Bergen te houden.

De inmiddels 79-jarige éminence grise van de Nederlandse kunst had speciaal voor deze presentatie zijn terugreis naar New York uitgesteld. Reden om hem in Bergen niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk in het zonnetje te zetten.
Mark Peeters gaf allereerst een introductie over Henderikse' rol in de ZERO-beweging. Kunstenaar/docent Wjm Kok had een aantal filmpjes van jonge kunstenaars in de geest van ZERO uitgezocht, de film 'Alles is Licht' over Jan Henderikse werd vertoond en de ArtKitchen stelde een aantal recente werken van hem tentoon. In de tuin werd Henderikse ondertussen geïnterviewd door Rob Scholte. Vanwege de verplaatsing van het programma naar buiten, ging alleen de binnen geplande performance van Toine Klaassen niet door.

Display PizzadoosHet hele feest draaide echter om de serie munten die Henderikse voor de Kunst Reserve Bank had ontworpen: vier munten in de vorm van pizza's met de handgeschreven titels ZERO, ART, KUNST en NUL.

Geld zo gewoon als pizza's. Of pizza's zo gewoon als geld. Of als kunst met de zelfverklaarde waarde nul – hoe ZERO wilt u het hebben?

Voor de gelegenheid werden een tiental displays in pizzadozen gemaakt die ter plekke door Henderikse werden gesigneerd.
Inmiddels zijn deze bijna allemaal verkocht of gereserveerd door de groeiende groep ZERO-verzamelaars, dus laat ons snel weten indien u nog zo'n speciale editie wilt hebben. Voor de prijs hoeft u het niet te laten want die is hetzelfde als de reguliere serie: € 450, incl. certificaat, inwisselgarantie en lidmaatschap van de bank.

De vier losse munten zijn verder gewoon te bestellen via het online-loket.

Serie Jan Henderikse

WRR rapporteert over verstoord evenwicht

Zoals de onvoorspelbaarheid van het weer te herleiden is tot klimaatverandering, zo worden veel economische schokken veroorzaakt door de toenemende instabiliteit van de financiële markten. Dat is in ieder geval een belangrijk uitgangspunt van het rapport ‘Samenleving en financiële sector in evenwicht’ dat de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) onlangs presenteerde. Een belangrijk rapport dat dieper ingaat op de oorzaken van de recente crisis.

WRR RapportDe cruciale rol die de banken in de crisis hebben gespeeld, is inmiddels aardig in kaart gebracht. Volgens commissievoorzitter Arnoud Boot zijn hogere buffers, strengere regels en strikt toezicht daarom allemaal nodig. Maar net zo belangrijk is volgens Boot, dat wij de samenleving minder afhankelijk maken van de financiële markten. Die markten zijn immers per definitie instabiel want daar worden de prijzen per nanoseconde vastgesteld en kunnen dus ook per nanoseconde dramatisch stijgen of dalen. Daarbij zijn die markten altijd gericht op de korte termijn. Een samenleving heeft echter rekening te houden met de lange termijn: spaargeld, pensioenen, woningmarkt, leefmilieu – allemaal beleidszaken die over decennia gaan. En daar gaat volgens Boot c.s. veel mis.

Door bepaalde politieke keuzes worden burgers namelijk afhankelijk gemaakt van de financiële markten. Bekendste voorbeeld is natuurlijk de hypotheekrenteaftrek. Het beleid dat bedoeld was om burgers te stimuleren zelf verantwoordelijkheid te nemen over de eigen woonsituatie, leidde immers tot een absurde markt met aflossingsvrije hypotheken tot 125% van de woningwaarde. In plaats van dat burgers zelfstandiger worden, worden ze juist afhankelijker – in dit geval van banken die als ondernemingen risico's nemen en soms met z'n allen recht op een afgrond afkoersen. Om al die afhankelijke burgers te beschermen, moesten die banken vervolgens met gemeenschapsgeld worden gered. Zo wordt het kortetermijndenken van politici, die uit vrees voor stemmenverlies de hypotheekrente niet durven af te schaffen, uiteindelijk heel duur betaald.

En zo zijn er meer terreinen aan te wijzen waar de samenleving afhankelijk wordt gemaakt van de financiële markten. Het advies van de WRR is om ons veel meer bewust te zijn van dit soort effecten. Onze relatief grote afhankelijkheid van de financiële markten, leidt bij een crisis tot hevige schokken in de Nederlandse samenleving – dat is voor de les van de kredietcrisis van 2008. Of onze politici deze les ook ter harte nemen, valt natuurlijk nog wel te bezien. Wellicht een aandachtpuntje bij het doorlezen van de partijprogramma's voor de komende verkiezingen...

De samenvatting en het volledige rapport zijn te downloaden van de website van de WRR.
En op de website van BNR is een kort interview met Arnoud Boot te beluisteren.

Publieke geldschepping

Martin WolfHet experiment van de Kunst Reserve Bank gaat natuurlijk over een veel fundamenteler probleem – namelijk wie ons geld schept en welke waarde dat geld vertegenwoordigt. Deze vragen worden ook steeds vaker door serieuze economen opgeworpen.

Een vooraanstaand pleitbezorger van een systeem van publieke geldschepping is bijvoorbeeld Martin Wolf, hoofdcommentator van de gezaghebbende Financial Times, ook wel ‘de meest invloedrijke financieel-economische journalist’ van het moment genoemd.

De Shifts en de ShocksIn zijn boek ‘De shifts en de shocks’ voorspelt Wolf een wereldwijde crisis die leidt tot de ondergang van het huidige, op schuld gebaseerde geldsysteem. Een beetje taaie kost vol grafieken, noten en literatuurlijst. Zijn boodschap is echter duidelijk: geld moet weer een publiek goed worden.

Op 22 november komt Wolf naar Felix Meritis in Amsterdam om één en ander toe te lichten. Op een avond georganiseerd door het Sustainable Finance Lab zal ook Ben Dyson van Positive Money een presentatie geven. De ideeën worden vervolgens besproken door de Klaas van Egmond (UU), Arnoud Boot (UvA), Wim Boonstra (RABO) en Teunis Brosens (ING).

Voor de liefhebbers belooft dit dus een bijzonder interessante avond te worden. Wel tijdig reserveren want de belangstelling is groot en er is slechts een beperkt aantal kaarten.



Comité van aanbeveling

Herman WijffelsProf.dr. H.H.F. Wijffels, voormalig voorzitter van de Rabobank, voorzitter van de SER en Nederlandse bewindvoerder bij de Wereldbank in Washington. Herman Wijffels is momenteel hoogleraar ‘duurzaamheid en maatschappelijke verandering’ aan de Universiteit Utrecht.

Arnold HeertjeProf.dr. A. Heertje, emiritus hoogleraar staathuishoudkunde aan de juridische faculteit van de Universiteit van Amsterdam. Tevens bijzonder hoogleraar in de geschiedenis van de economische wetenschap en lid van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen.

Rick van der PloegProf.dr. F. van der Ploeg, staatssecretaris voor cultuur en media in het Kabinet-Kok II. Rick van der Ploeg is tegenwoordig hoogleraar economie, University of Oxford en hoogleraar politieke economie, Amsterdam School of Economics, Universiteit van Amsterdam.

Coöperatie Kunst Reserve Bank — Overtoom 256, 1054JA Amsterdam — T. 06 1226 3331 — info@kunstreservebank.nl