“Wat men moet begrijpen van het fractionele banksysteem is dat, net als bij een stoelendans, zolang als de muziek klinkt er geen verliezers zijn.”

Andrew Gause

Nieuwsbrieven

Nieuwsbrief 3 september 2014 - 3 september 2014

Doorschuivers

RanglijstEen opmerkelijk bericht van het bancaire front vorige week. Onderzoek van het bureau Vallstein liet zien dat de Nederlandse banken kampioen doorschuiven zijn. Nergens hebben banken de kosten van de nieuwe Basel-III regels zo sterk doorberekend naar de klant als hier. De vier grote Nederlandse banken bungelen onderaan de lijst van banken die de gevolgen van de crisis op een evenwichtige en 'klantvriendelijke' manier proberen op te lossen.

Waar ging dit over? Met de crisis van 2008 bleek dat banken veel te weinig kapitaal in reserve hadden. Zonder voldoende reserve kan een bank bij tegenvallers opeens 'zonder geld' komen te zitten. Dit is bijzonder gevaarlijk want het faillissement van één bank ondermijnt het vertrouwen in alle banken. Geen enkele bank heeft namelijk voldoende geld in kas om al zijn spaarders te kunnen uitbetalen. Een bankrun bij één bank kan zo razendsnel ontaarden in een totale ineenstorting van het mondiale banksysteem. Dat klinkt als een misschien wat radicale, maar verder zeer welkome schoonmaakactie, maar geloof me: zo'n financiële meltdown willen wij echt niet meemaken.
(In dit verband zijn de recent vrijgegeven uitspraken van de voormalige FED voorzitter Ben Bernanke over de crisisdagen eind 2008 ook buitengewoon verontrustend. Maar liefst 12 van de 13 grootste banken in de VS stonden toen op de rand van een faillissement!)

Om dit soort gevaarlijke situaties in de toekomst te voorkomen, hebben de banken in het zogenaamde Basel-III akkoord besloten dat iedereen zijn buffer geleidelijk verhoogt tot een veiliger percentage van het balanstotaal. Maar dat extra geld moet natuurlijk ergens vandaan komen. I.p.v. te snijden in eigen kosten (lees: salarissen, huisvesting, marketing) blijken de Nederlandse banken dus voor de makkelijkste oplossing te hebben gekozen: verhogen van de rentemarge.

De rentemarge is het verschil tussen de rente die banken betalen voor geld dat zij lenen en de rente die zij klanten in rekening brengen. Dit verschil is zeker niet de enige, maar wel één van de belangrijkste inkomstenbronnen van banken. Normaal concurreren zij ook met elkaar door aantrekkelijke rentes aan te bieden. Maar in Nederland zijn de banken opvallend gelijkgestemd over de rentemarges. Feitelijk rekenen ABN Amro, ING, Rabobank en SNS de kosten van de nieuwe kapitaaleisen op precies dezelfde manier door naar hun klanten. Dat is toch opmerkelijk – om niet te zeggen hoogst verdacht. Misschien moet de Autoriteit Consument en Markt of DNB maar eens wat telefoongesprekjes opvragen bij de NSA...

NRC-artikel over deze kwestie

Hoe zit dat bij de Kunst Reserve Bank?

De KRB leent geen geld op de kapitaalmarkt en verstrekt ook geen leningen. Onze bank verdient dus niets aan een rentemarge. Sterker: de bank heeft alleen maar rentekosten want iedereen kan zijn munt ook weer terugwisselen en ontvangt dan 10% rente boven op de uitgiftewaarde. Met zo'n extreem negatieve rentemarge is het 'verdienmodel' van de KRB dus tamelijk rampzalig.
Maar de KRB is geen commerciële onderneming. De KRB doet niet aan waardevermeerdering (industrie/handel/diensten), maar is opgericht voor het uitvoeren van een praktijkexperiment over waardecreatie (lees: monetaire politiek).

Met het experiment testen wij het vertrouwen in een nieuw type geld. Indien voldoende mensen de intrinsieke kunstwaarde vertrouwen en de munt behouden, kan de bank blijven bestaan. Maar als te veel mensen hun munt terugwisselen voor euro's en de 10% rente opeisen, dan is het experiment snel afgelopen want op een gegeven moment is de kas natuurlijk leeg. Het voortbestaan van de bank is dus direct gekoppeld aan het bestaansrecht van de munt. Dit is de essentie van het experiment.

Teneinde het experiment zuiver te houden, wordt het ook principieel zonder subsidie of andere externe financieringsbronnen uitgevoerd. Dat maakt het project zeer risicovol: geen vertrouwen in de munt – omdat er te weinig worden verkocht of te veel worden teruggewisseld – betekent immers het onverbiddelijke einde van de bank. Maar wij hopen natuurlijk dat mensen de unieke munten op hun waarde weten te schatten en er voldoende worden verkocht om alle kosten te dekken zodat wij het experiment kunnen voortzetten.

Veel cost en weinig baet

Lege kasDie kosten zijn momenteel wel een zorg. Hoewel het experiment is opgezet als een ultra low-budget project en wij iedere stuiver tien keer omdraaien voor hem uit te geven, worden er toch continu kosten gemaakt. Onderhoud van de pers, materiaal, webshop, verpakking, verzekeringen, telefoon, porto – het kost allemaal geld. Weliswaar steunen veel leveranciers de bank door betaling in onze eigen valuta te accepteren, maar uiteindelijk zijn er altijd zaken die gewoon in euro's moeten worden betaald. De afgelopen tijd zijn daar nog de nodige rekeningen bij gekomen: afronding in Eindhoven, verhuizing naar Alkmaar, opzetten van de filialen, etc. En in tegenstelling tot onze branchegenoten, kunnen wij deze extra kosten niet zomaar doorberekenen naar onze klanten. Kortom: de bodem van onze kas komt in zicht.

Terwijl de andere Nederlandse banken weigeren in hun eigen kosten te snijden, doet de KRB al tijden niets anders. Maar helaas levert dat niet veel op: personeelskosten heeft de bank niet, huisvesting wordt reeds gesponsord door HAL25 en aan marketing of publiciteit heeft de bank sowieso nooit geld uitgegeven. Momenteel is er zelfs geen geld voor een nieuwe serie munten...

Tijdelijke aanbieding!

Wij hebben daarom besloten om in afwachting van de nieuwe serie, de resterende series in de kluis opnieuw in de verkoop te doen. En wel voor een hele aantrekkelijke prijs want voor slechts € 350 kunt u nu één van de vorige series van bijvoorbeeld John Körmeling of Erik van Lieshout kopen. De enige beperking is dat u deze munten pas na een jaar kunt terugwisselen. (De muntnummers van de series worden apart gemarkeerd in ons systeem).

Met dit aanbod frustreren wij natuurlijk wel de handel in de Dealing Room. Vandaar dat deze aanbieding niet op de website wordt gepubliceerd en alleen via deze nieuwsbrief naar onze vaste relaties wordt gestuurd. Wilt u één van de voorgaande series hebben, stuur dan een mail naar info@kunstreservebank.nl Maar wacht niet te lang want het gaat hier om een tijdelijke aanbieding die geldt zolang de voorraad strekt.

Kunst tot de Nacht

HAL25Wie niet wil wachten, kan morgen (vrij) naar de jaarlijkse opening van het culturele seizoen in Alkmaar komen. In HAL25 staat onze Dutrannoit geldpers opgesteld en de hele middag en avond kunt u het aparaat in bedrijf zien.

Kunst tot de Nacht
HAL25 Alkmaar
16:00 – 02:00 uur
toegang: gratis



Comité van aanbeveling

Herman WijffelsProf.dr. H.H.F. Wijffels, voormalig voorzitter van de Rabobank, voorzitter van de SER en Nederlandse bewindvoerder bij de Wereldbank in Washington. Herman Wijffels is momenteel hoogleraar ‘duurzaamheid en maatschappelijke verandering’ aan de Universiteit Utrecht.

Arnold HeertjeProf.dr. A. Heertje, emiritus hoogleraar staathuishoudkunde aan de juridische faculteit van de Universiteit van Amsterdam. Tevens bijzonder hoogleraar in de geschiedenis van de economische wetenschap en lid van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen.

Rick van der PloegProf.dr. F. van der Ploeg, staatssecretaris voor cultuur en media in het Kabinet-Kok II. Rick van der Ploeg is tegenwoordig hoogleraar economie, University of Oxford en hoogleraar politieke economie, Amsterdam School of Economics, Universiteit van Amsterdam.

Coöperatie Kunst Reserve Bank — Overtoom 256, 1054JA Amsterdam — T. 06 1226 3331 — info@kunstreservebank.nl